تنگه هرمز ؛ گلوگاه انرژی جهان

تنگه‌ٔ هرمز آبراهی است که دریای عمان را به خلیج فارس می‌پیوندد. این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی در جهان به شمار می‌آید.طول این آبراه ۱۵۸ کیلومتر، عرض بین ۵۶ تا ۱۸۰ کیلومتر می‌باشد. ژرفای تنگه هرمز به دلیل شیب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغیر است، به طوری که نزدیکی جزیره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی و در نزدیکی شبه جزیره مسندم ۱۸۰ متر است. قوس آن رو به شمال و به‌طرف درون فلات ایران قرار دارد و در نتیجه بیشترین خط ساحلی آن در راستای کرانه‌های ایران قرار گرفته‌است. تنگه هرمز در باريکترين قسمت 34 کيلومتر عرض دارد. پهناي گذرگاهي که کشتي ها در آن رفت و آمد مي کنند تنها 9 کيلومتر است که با در نظر گرفتن 3 کيلومتر منطقه حائل ميان کشتي هايي که در جهت مخالف از کنار يکديگر عبور مي کنند، عرض اين گذرگاه دريايي در هر جهت تنها 2/3 کيلومتر است. كشور ايران با توجه به وجود جزاير ايراني در ميانه تنگه هرمز و محاسبه خط كرانه هاي همه جزاير ايراني و عماني طبق قرارداد مرزي ايران و عمان درمورخ ۲۰ ژوئيه ۱۹۷۴ «كه از تاريخ ۲۸ مه ۱۹۷۵ به اجرا درآمده است» داراي مالكيت سياسي و جغرافيايي در قسمت اعظم اين تنگه است.
وجود انبوه جزاير استراتژيك ايراني، علاوه بر آن كه موجب افزايش وسعت آب هاي ساحلي ايران مي باشند، همواره به عنوان پايگاه هايي جهت كنترل ايران بر اين آبراه و اين تنگه مهم داراي ارزش فوق العاده هستند، جزاير لارك، قشم، هرمز، هنگام و در ادامه جزاير تنب بزرگ و كوچك و ابوموسي، اين توانمندي را تقويت نموده و تنگه هرمز را همچنان در تسلط ايران قرار مي دهد.

بی شک تنگه راهبردی هرمز از مهم ترین تنگه های بین المللی محسوب میشود که در ردیف حیاتی ترین تنگه های عبور و مرور جهان شناخته شده است . تنگه  هرمز دومین تنگه بین‌المللی پرتردد دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام (برآورد ۲۰۰۶) که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط نفت کشها و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است از این آبراه عبور می‌کند. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. در واقع بر اساس آمارهای موجود حداقل 88 درصد نفت عربستان سعودی، 90 درصد نفت ایران، 98 درصد نفت عراق، 99 درصد نفت امارات متحده عربی و 100 درصد نفت كشورهای كویت و قطر از تنگه هرمز عبور می‌كند كه در مجموع می‌توان گفت 90 درصد صادرات نفت تولید كنندگان خلیج فارس توسط تانكرهای نفتی از این مسیر عبور می كند.

بیشتر این نفت به بازارهای آسیا، ایالات متحده و اروپای غربی می‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیرهای بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند. اهمیت استراتژیك تنگه هرمز با توجه به عبور حجم بالا و غیر قابل جایگزین حامل‌های انرژی از آن غیر قابل انكار است.

سال نوری

مسافتهای کوتاه مانند طول و عرض یک کتاب را برحسب سانتیمتر یا اینچ اندازه می گیرند؛ مسافتهای بلندتر را برحسب متر یا فوت می‌سنجند؛ و مسافتهای باز هم بزرگتر را با کیلومتر یا مایل اندازه می‌گیرند. اما مسافتهای میلیارد یا تریلیونها کیلومتر را نمی‌توان بر حسب این واحدها اندازه گرفت. برای اندازه گیری این مسافتها ، ما به واحد کاملا متفاوتی نیاز داریم. سال نوری در واقع واحد طول مورد استفاده برای مسافتهای زیاد بین کره زمین و ستارگان است. «یک سال نوری یعنی مسافت پیموده شده توسط نور در یک سال»

 

نور با سرعت 300 هزار کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند. در این سرعتها نور مسافتی برابر با 18 میلیون کیلومتر را در دقیقه طی می‌نماید. این مسافت را دقیقه نوری می‌نامند. وقتی که می‌گوییم یک جرم آسمانی بخصوص ، در فاصله یک دقیقه نوری ما قرار دارد، این بدان معناست که آن جرم در فاصله 18 میلیون کیلومتری زمین واقع شده است. مثلا فاصله خورشید از کره زمین 8 دقیقه و 30 ثانیه نوری می‌باشد. این عدد نشان می‌دهد که فاصله خورشید از زمین 150 میلیون کیلومتر است.
مسافت طی شده توسط نور در یک سال ، 90460000000000 کیلومتر است. این مسافت را یک سال نوری می‌نامند. فاصله کره ماه از زمین ، برحسب این واحد ، 1/25 ثانیه نوری است. نزدیکترین ستاره به زمین ، پرکسیما سنتوری در فاصله 4/25 سال نوری قرار دارد. این بدان معناست که اگر با هواپیمایی که با سرعت 300 هزار کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند پرواز کنیم، 4/25 سال طول می‌کشد تا به این ستاره برسیم (چنین سرعتی در عالم واقع امکان پذیر نیست). این ستاره فقط در نیمکره جنوبی قابل مشاهده است. نزدیکترین ستاره قابل رؤیت در نیمکره شمالی ، سیروس است که فاصله آن از کره زمین 8/8 سال نوری است.  تخمین می‌زنند که دورترین کهکشانها حدود 15 میلیارد سال نوری با ما فاصله داشته باشند.

نکته جالب آخر اینکه ممکن است نور ستارگانی که اکنون به ما می رسد و ما را قادر به دیدن آن ستاره می کند ملیونها سال در حرکت بوده و اکنون به ما رسیده و حتی ممکن است حالا آن ستاره از بین رفته و نابود شده ولی تصویر ملیونها سال پیش آن را ما  اکنون می بینیم.سبحان الله ؛ سبحان الله؛ سبحان الله.

تاریخ انتشار : شنبه 10 دیماه 1390